Zinku (Zn): çfarë është, ku gjendet dhe sa nevojitet në ditë

Zinku është një mineral thelbësor, i pranishëm në çdo qelizë të trupit. Organizmi nuk ka rezervë të posaçme për të, prandaj nevojitet marrje e rregullt nga ushqimi ose nga suplementet. Vlera referuese në etiketat evropiane është 10 mg në ditë. Burimet më të pasura janë frutat e detit, mishi, bishtajoret, arrat dhe farat e kungullit.

Kapsula dhe tableta me zink mbi një sipërfaqe të çelët

Çfarë është zinku dhe pse i duhet trupit?

Zinku (simboli kimik Zn, latinisht *zincum*) është mikroelement: trupi i një të rrituri përmban vetëm 2–4 gramë, por ato marrin pjesë në punën e më shumë se 300 enzimave. Sipas artikullit të Wikipedia-s për zinkun në biologji, ky mineral nevojitet për ndërtimin e proteinave dhe të ADN-së, për ndarjen e qelizave, për shijen dhe nuhatjen.

Pjesa më e madhe e zinkut ndodhet në muskuj dhe kocka. Ndër indet me përqendrimin më të lartë janë prostata dhe disa pjesë të syrit, gjë që shpjegon pse zinku përmendet kaq shpesh kur flitet për shëndetin e burrave.

Meqë organizmi nuk e depoziton, sasia që humbet çdo ditë duhet zëvendësuar me ushqim. Te një regjim i larmishëm kjo zakonisht ndodh pa mundim; suplementi hyn në lojë kur dikush do ta plotësojë marrjen.

Çfarë thotë regjistri i BE-së për zinkun?

Sipas regjistrit të BE-së për pohimet shëndetësore, të miratuar me Rregulloren (BE) nr. 432/2012, për zinkun lejohen, ndër të tjera, këto formulime:

  • zinku kontribuon në fertilitetin dhe riprodhimin normal;
  • zinku kontribuon në ruajtjen e niveleve normale të testosteronit në gjak;
  • zinku kontribuon në mbrojtjen e qelizave nga stresi oksidativ;
  • zinku kontribuon në funksionimin normal të sistemit imunitar;
  • zinku kontribuon në sintezën normale të proteinave.

Këto pohime përshkruajnë rolin e zinkut në funksionet normale të trupit dhe vlejnë për produktet që japin një sasi domethënëse të mineralit. Ato nuk flasin për trajtimin e sëmundjeve; për çdo shqetësim shëndetësor fjalën e ka mjeku.

Ku gjendet zinku në ushqim?

Sipas fletës informuese të NIH-së për zinkun, burimi më i pasur janë gocat e detit, të ndjekura nga mishi i kuq, shpendët dhe frutat e tjera të detit. Burimet bimore kanë gjithashtu zink, por së bashku me fitate, lëndë që e lidhin mineralin dhe ia ulin përthithjen.

Njomja e bishtajoreve para gatimit, mbirja dhe brumi me maja e ulin sasinë e fitateve, ndaj buka e pjekur mirë dhe fasulet e njomura janë burime më të mira se sa duken në tabela.

Burimet kryesore ushqimore të zinkut
Grupi i ushqimeveShembujÇfarë duhet ditur
Fruta detiGoca deti, gaforre, karkalecaBurimi më i përqendruar
Mish dhe shpendëViç, qengj, pulëZink që përthithet lehtë
Bulmet dhe vezëDjathë, kos, vezëSasi mesatare, por të përditshme
Bishtajore dhe drithëraFasule, thjerrëza, qiqra, bukë integralePërmbajnë fitate; njomja ndihmon
Arra dhe faraFara kungulli, susam, shqemeUshqim i lehtë mes vakteve
Ushqime të pasura me zink: fruta deti, mish, bishtajore, arra dhe fara

Sa zink nevojitet në ditë dhe cili është kufiri i sipërm?

Institucionet përdorin vlera paksa të ndryshme, sepse nisen nga metoda të ndryshme llogaritjeje. Në etiketat e suplementeve në Evropë përdoret vlera referuese e nutrientit (VRN), që për zinkun është 10 mg. NIH-ja amerikane rekomandon 11 mg për burrat dhe 8 mg për gratë, ndërsa EFSA e lidh nevojën me sasinë e fitateve në ushqim.

Kufiri i sipërm tregon marrjen ditore nga të gjitha burimet së bashku që konsiderohet e sigurt për përdorim afatgjatë. Ai nuk është sasi e rekomanduar, por tavan.

VleraSasia për të rriturBurimi
VRN në etiketa10 mg në ditëRregullorja (BE) nr. 1169/2011
Marrja e rekomanduar11 mg burrat, 8 mg gratëNIH
Kufiri i sipërm25 mg në ditëEFSA
Kufiri i sipërm40 mg në ditëNIH

Kush mund të ketë marrje më të ulët të zinkut?

Mungesa e theksuar është e rrallë te njerëzit që hanë larmishëm. NIH-ja rendit megjithatë disa grupe te të cilat marrja ose përthithja mund të jetë më e ulët:

  • vegjetarianët dhe veganët, sepse ushqimi bimor ka më shumë fitate dhe nuk përfshin mishin;
  • personat me sëmundje të zorrëve ose pas operacioneve në traktin tretës;
  • të moshuarit me oreks të ulët dhe ushqim të njëtrajtshëm;
  • personat që konsumojnë rregullisht shumë alkool.

Shenjat e mungesës janë të paqarta dhe ngjajnë me shumë gjendje të tjera, ndaj nuk vlerësohen me sy. Nëse keni dyshime, flisni me mjekun përpara se të merrni doza të larta.

Çfarë formash zinku shihni në etiketa?

Në suplemente zinku futet si komponim: oksid, glukonat, citrat, sulfat, pikolinat ose bisglicinat. Në etiketë shkruhet, për shembull, zink (si oksid zinku), dhe sasia e deklaruar i referohet vetë mineralit.

Kur krahasoni produkte, shikoni tri gjëra: miligramët e zinkut për dozë ditore, përqindjen e VRN-së dhe numrin e dozave në paketim. Kështu shmangni ngatërresën midis peshës së komponimit dhe sasisë së mineralit. Si lexohen këto të dhëna hap pas hapi e shpjegon fjalori i përbërësve.

Pjatë e ekuilibruar me perime, bishtajore dhe mish, burime natyrore zinku

Masat paraprake kur merrni zink

Zinku në sasitë e zakonshme të suplementeve tolerohet mirë. Vëmendje kërkojnë dozat e larta dhe kombinimet.

  • Mos mblidhni disa produkte me zink. Multivitamina, preparatet për imunitetin dhe suplementi për burra mund të japin së bashku më shumë se sa mendoni; mblidhni miligramët.
  • Dozat e larta për një kohë të gjatë e ulin përthithjen e bakrit, sipas NIH-së. Prandaj ekziston kufiri i sipërm.
  • Antibiotikët. Zinku e pengon përthithjen e disa antibiotikëve dhe anasjelltas; NIH-ja këshillon disa orë diferencë. Pyesni farmacistin për orarin.
  • Barnat e përhershme. Nëse merrni diuretikë ose barna për sëmundje kronike, tregojini mjekut çdo suplement që përdorni.
  • Shenjat e tepricës janë të përzierat, dhimbja e barkut dhe humbja e oreksit; shfaqen te doza shumë mbi kufirin e sipërm.

Si shfaqet zinku te produktet e katalogut?

Pro Caps përmban 15 mg zink për kapsulë, në formën e oksidit të zinkut. Kjo përbën 150 % të VRN-së dhe mbetet nën kufijtë e sipërm të EFSA-s dhe të NIH-së. Përdorimi është një kapsulë në ditë, midis vakteve; mjafton të mos e kombinoni me produkte të tjera me zink pa pyetur farmacistin.

Në të njëjtën kapsulë zinku shoqërohet nga vitamina E dhe nga ekstrakti i farave të kungullit. Tabelën e plotë me sasitë e gjeni te faqja përbërja e Pro Caps.

Produkte të katalogut që e përmbajnë këtë përbërës

Pyetje dhe përgjigje

A është 15 mg zink në ditë një sasi e madhe?

Është 150 % e vlerës referuese evropiane prej 10 mg dhe ndodhet nën kufirin e sipërm të EFSA-s (25 mg) dhe të NIH-së (40 mg). Rëndësi ka shuma: nëse merrni edhe produkte të tjera me zink, mblidhini sasitë.

Kur është më mirë të merret zinku, me ushqim apo pa të?

Ndiqni mënyrën e përdorimit të shënuar në paketimin e produktit tuaj. Për Pro Caps, shitësi tregon një kapsulë në ditë, midis vakteve.

A mund ta marr gjithë zinkun vetëm nga ushqimi?

Po, një regjim me mish, peshk, bulmet, bishtajore dhe fara zakonisht e mbulon nevojën. Suplementi është një mënyrë praktike për ta plotësuar marrjen kur ushqimi është i njëtrajtshëm ose kur dikush ha pak produkte shtazore.

A ndikon zinku te testosteroni?

Sipas regjistrit të BE-së për pohimet shëndetësore, zinku kontribuon në ruajtjen e niveleve normale të testosteronit në gjak. Pohimi flet për ruajtjen e niveleve normale, jo për rritjen e tyre mbi normën.

A kanë farat e kungullit shumë zink?

Po, janë ndër burimet bimore më të mira: rreth 7–8 mg për 100 gramë fara të thata. Një grusht në ditë është një shtesë e mirë, megjithëse fitatet e farave e ulin disi përthithjen.

A mund të marr zink bashkë me barnat e mia?

Me shumicën po, por disa antibiotikë dhe barna të tjera kërkojnë disa orë diferencë. Tregojini mjekut ose farmacistit listën e barnave dhe ata do t'ju caktojnë orarin.

Pro Caps

Pro Caps: porositni me pagesë në dorëzim

Lini emrin dhe telefonin; operatori i shitësit ju telefonon dhe konfirmon porosinë dhe dërgesën.

Porosit Pro Caps · 3.900 lekë →