İçerikler sözlüğü: gıda takviyelerinde ne var, etikette nasıl yazıyor?
Bu bölümde kataloğumuzdaki ürünlerde yer alan içerikleri tek tek ele alıyoruz: çinko, E vitamini ve kabak çekirdeği özü. Her sayfada içeriğin ne olduğunu, hangi besinlerde bulunduğunu, günlük referans değerlerini ve etikette nasıl göründüğünü kaynaklarıyla birlikte bulursunuz. Hemen aşağıda ise içerik listesi okumanın temel kurallarını kısaca özetledik.

Bu sözlük ne işe yarar?
Bir gıda takviyesinin değerini ambalajın ön yüzündeki büyük harfler değil, arka yüzdeki küçük tablo belirler. O tabloyu rahatça okuyabilen biri, iki ürünü birkaç dakikada karşılaştırabilir ve neye para verdiğini bilir.
Sözlüğü bu amaçla hazırladık. Her içerik sayfası aynı sırayı izler: tanım ve eş anlamlı adlar, besin kaynakları, AB sağlık beyanları kaydının ya da Avrupa İlaç Ajansı'nın o içerik hakkında söyledikleri, günlük alım değerleri, dikkat edilecek noktalar ve etiketteki yazılışı. Bilgilerin nereden geldiğini her sayfanın sonundaki kaynak listesinde görebilirsiniz; nasıl çalıştığımızı ise yöntem sayfamızda anlattık.
İçerik listesi nasıl okunur?
Etikette iki ayrı bilgi bulunur ve ikisi sık sık karıştırılır. İlki içindekiler listesidir: üründeki bütün maddeler, kapsül kabuğu ve renklendiriciler dahil, ağırlıkça çoktan aza doğru sıralanır. İkincisi besin öğeleri tablosudur: yalnızca etken bileşenleri ve bunların günlük porsiyondaki miktarını gösterir.
Karşılaştırma yaparken tabloya bakın. Miktarın “bir kapsülde” mi yoksa “günlük porsiyonda” mı verildiğine dikkat edin; günde iki ya da üç kapsül önerilen ürünlerde bu iki sayı birbirinden farklıdır. Etiket okumayı adım adım anlattığımız blog yazısına da göz atabilirsiniz.
BRD yüzdesi ne anlama gelir?
BRD, Beslenme Referans Değeri demektir; Avrupa Birliği mevzuatında aynı kavram NRV kısaltmasıyla geçer. Sağlıklı bir yetişkinin bir vitamin ya da mineralden günde yaklaşık ne kadar alması gerektiğini gösteren etiket değeridir. AB'nin 1169/2011 sayılı tüzüğü çinko için bu değeri 10 mg, E vitamini için 12 mg olarak belirler.
Etiketteki yüzde, bir günlük porsiyonun bu değerin ne kadarını karşıladığını söyler. Örneğin Pro Caps'in bir kapsülündeki 15 mg çinko BRD'nin %150'sine, 10 mg E vitamini ise %83'üne denk gelir. Yüzdenin 100'ün üzerinde olması tek başına sorun değildir; önemli olan toplam günlük alımın uzman kurumların belirlediği üst sınırın altında kalmasıdır. Bu sınırları her içerik sayfasında ayrıca yazdık.
Bitki özlerinde 10:1 oranı neyi gösterir?
Bitkisel içeriklerde BRD yoktur; onun yerine öz oranına bakılır. 10:1 oranı, bir birim kuru öz elde etmek için on birim bitkisel ham madde kullanıldığını anlatır. Dolayısıyla 60 mg'lık 10:1 kabak çekirdeği özü, yaklaşık 600 mg çekirdeğe karşılık gelir.
İyi bir etikette bitkinin Latince adı, kullanılan kısmı (çekirdek, kök, yaprak) ve öz oranı birlikte yer alır. Bu üç bilgi olmadan iki bitkisel ürünü birbiriyle karşılaştırmak mümkün değildir.
Mineral ve vitamin formları
Mineraller ürüne saf element olarak değil, bir bileşik hâlinde girer. Çinko; çinko oksit, çinko glukonat ya da çinko sitrat olarak karşınıza çıkabilir. Etiketteki miligram değeri her zaman bileşiğin değil, elementin, yani çinkonun kendisinin miktarını göstermelidir.
Vitaminlerde de durum benzerdir. E vitamini etiketlerde çoğunlukla DL-alfa-tokoferil asetat adıyla yazılır ve miktarı “mg α-TE” (alfa-tokoferol eşdeğeri) birimiyle verilir. Bu birim, farklı formların birbiriyle karşılaştırılabilmesi için kullanılır.
Sağlık beyanları nereden gelir?
Avrupa Birliği'nde bir besin öğesi hakkında söylenebilecek sağlık ifadeleri tek bir listede toplanır: AB sağlık beyanları kaydı. Listede her beyan sözcüğü sözcüğüne yer alır. Çinko için “normal doğurganlığa ve üremeye katkıda bulunur”, E vitamini için “hücrelerin oksidatif stresten korunmasına katkıda bulunur” ifadeleri bunlara örnektir.
Sitemizde besin öğelerinden söz ederken bu kayıttaki ifadelere bağlı kalıyor ve kaynağını belirtiyoruz. Kabak çekirdeği gibi bitkisel içerikler için kayıtta onaylı bir beyan bulunmadığından, onları geleneksel kullanımlarıyla ve Avrupa İlaç Ajansı'nın monograflarına dayanarak anlatıyoruz.
Yardımcı maddeler ne işe yarar?
İçindekiler listesinin sonunda yer alan adlar çoğu okuru şaşırtır, oysa her birinin belirli bir görevi vardır. Jelatin kapsülün kabuğunu oluşturur. Maltodekstrin, az miktardaki etken bileşenin kapsüle eşit dağılmasını sağlayan taşıyıcıdır. Silisyum dioksit tozun topaklanmasını önler. Titanyum dioksit ve sarı demir oksit ise kapsüle rengini verir.
Bir içeriğe karşı alerjiniz ya da beslenme tercihiniz varsa bakmanız gereken yer tam olarak bu satırdır.
Hangi içerikten başlamalısınız?
Aradığınız şeye göre üç sayfadan birini seçebilirsiniz; hepsinin kartı bu sayfanın altında yer alıyor.
- Çinko: vücudun üretemediği temel mineral; günlük ihtiyaç, besin kaynakları ve takviyelerdeki formları.
- E vitamini: yağda çözünen antioksidan vitamin; doğal ve sentetik formlar, α-TE birimi.
- Kabak çekirdeği: çerez olarak tanıdığımız çekirdeğin özü, geleneksel kullanımı ve 10:1 oranının anlamı.
Bu üç içeriğin tek kapsülde bir arada bulunduğu ürünün tam içeriğini Pro Caps içerik sayfasında inceleyebilirsiniz.
Çinko, vücudun üretemediği temel bir mineraldir; et, deniz ürünleri ve kabak çekirdeğinde bulunur. Günlük ihtiyaç, üst sınır, takviye formları ve etiket okuma.
E vitamini, yağda çözünen bir vitamindir; fındık, badem ve ayçiçek yağında bulunur. Onaylı AB sağlık beyanı, günlük ihtiyaç, α-TE birimi ve etiketteki formları.
Kabak çekirdeği; yağ asitleri, bitkisel steroller, çinko ve magnezyum içeren bir tohumdur. Geleneksel kullanımı, 10:1 kuru özün anlamı ve etiketteki yazılışı.
Sorular ve cevaplar
BRD ile NRV aynı şey mi?
Evet. NRV, İngilizce “nutrient reference value” ifadesinin kısaltmasıdır; Türkçe etiketlerde aynı değer BRD (Beslenme Referans Değeri) olarak yazılır.
İçerik sayfalarındaki bilgiler nereden alınıyor?
AB mevzuatından, AB sağlık beyanları kaydından, Avrupa İlaç Ajansı monograflarından, ABD Ulusal Sağlık Enstitüleri'nin bilgi notlarından ve Vikipedi maddelerinden. Her sayfanın sonunda bağlantılarıyla birlikte listelenir.
Bir içeriğin miktarı etikette yazmıyorsa ne yapmalıyım?
Ambalajın üzerindeki tabloya bakın; ürünün tam içeriği ve günlük miktarı orada yer alır. Sipariş öncesinde satıcının operatörüne de sorabilirsiniz.
Bunları da okuyun
Çinko, vücudun üretemediği temel bir mineraldir; et, deniz ürünleri ve kabak çekirdeğinde bulunur. Günlük ihtiyaç, üst sınır, takviye formları ve etiket okuma.
E vitamini, yağda çözünen bir vitamindir; fındık, badem ve ayçiçek yağında bulunur. Onaylı AB sağlık beyanı, günlük ihtiyaç, α-TE birimi ve etiketteki formları.
Kabak çekirdeği; yağ asitleri, bitkisel steroller, çinko ve magnezyum içeren bir tohumdur. Geleneksel kullanımı, 10:1 kuru özün anlamı ve etiketteki yazılışı.
Pro Caps içeriği: kapsül başına 15 mg çinko, 10 mg E vitamini ve 60 mg kabak çekirdeği kuru özütü (10:1). Referans değer yüzdeleri, yardımcı maddeler, kaynaklar.
Gıda takviyesi etiketinde yedi şeye bakılır: ürün adı, içindekiler, günlük porsiyon, BRD yüzdesi, öz oranı, uyarılar ve tarihler. Örneklerle adım adım anlatım.
Pro Caps: kapıda ödemeyle sipariş verin
Adınızı ve telefonunuzu bırakın; satıcının operatörü sizi arayıp siparişi ve teslimatı teyit eder.