Витамин Е (токоферол): антиоксиданс растворлив во масти

Витамин Е е заедничко име за група соединенија растворливи во масти, од кои најважен за човекот е алфа-токоферолот. Според регистарот на здравствени тврдења на ЕУ, витаминот Е придонесува за заштита на клетките од оксидативен стрес. Го има во растителните масла, јаткастите плодови и семките, а референтната дневна вредност за возрасни изнесува 12 mg.

Капсули витамин Е и намирници богати со токофероли

Што е витамин Е?

Под името витамин Е се кријат осум сродни соединенија: четири токофероли и четири токотриеноли. Телото најдобро го користи алфа-токоферолот, па токму според него се изразуваат количините на етикетите. Основните податоци се собрани во статијата за витамин Е на Википедија и во англиската статија за токоферол.

Бидејќи е растворлив во масти, витаминот Е се апсорбира заедно со маснотиите од оброкот и се складира во масното ткиво и во црниот дроб. Според информативниот лист на американскиот NIH, во телото делува како антиоксиданс: помага клетките да се заштитат од оштетувањата што ги предизвикуваат слободните радикали. Учествува и во работата на имунолошкиот систем.

Што вели регистарот на ЕУ за витамин Е?

За витаминот Е во Европската Унија е одобрено едно здравствено тврдење, наведено во Регулативата (ЕУ) бр. 432/2012. Според регистарот на здравствени тврдења на ЕУ, тоа гласи: витаминот Е придонесува за заштита на клетките од оксидативен стрес.

Ова е единствената формулација што ја користиме за овој витамин. Таа се однесува на нутриентот, а не на определен производ, и не опишува терапија на болест. Тврдењето смее да се наведе кога производот дава значаен дел од референтната вредност, најмалку 15 % по дневна доза.

Што е оксидативен стрес, со едноставни зборови?

При секое дишење и варење во клетките настануваат слободни радикали, нестабилни честички што реагираат со сè околу себе. Телото има сопствени механизми што ги неутрализираат. Кога радикалите се повеќе отколку што тие механизми можат да совладаат, се зборува за оксидативен стрес.

Слободните радикали настануваат и под влијание на чадот од цигари, загадениот воздух и силното сонце. Витаминот Е се вградува во мембраните на клетките, кои се изградени од масти, и таму ги пресретнува радикалите пред да ја оштетат мембраната. Затоа се вели дека е антиоксиданс на масната средина, за разлика од витаминот C, кој делува во водената.

Овошје, јаткасти плодови и капсули во тегли – извори на витамини

Во која храна има витамин Е?

Најдобри извори се растителните масла и плодовите богати со масти. NIH ги наведува следниве:

  • масло од пченични никулци, сончогледово и шафраниково масло;
  • бадеми, лешници и кикирики;
  • сончогледови семки;
  • зелен лиснат зеленчук – спанаќ и брокула;
  • збогатени житарки за појадок и некои маргарини.

Како да го зачувате во храната

Витаминот Е е чувствителен на долго пржење и на светлина. Маслата чувајте ги во темно шише и на ладно, а јаткастите плодови купувајте ги свежи и во помали количини. Лажица сончогледово масло во салата или грст бадеми веќе даваат добар дел од дневната потреба.

Бадеми, сончогледови семки и масло – храна богата со витамин Е

Колку витамин Е е потребно дневно?

Како и кај другите нутриенти, постојат повеќе мерки: една за етикетите, една како препорака за внес и една како горна граница.

МеркаКоличинаИзвор
Хранлива референтна вредност (ХРВ) на етикетите12 mg дневноРегулатива (ЕУ) бр. 1169/2011
Препорачан внес за возрасни15 mg дневноNIH, САД
Горна граница за возрасни300 mg дневноEFSA, ЕУ
Горна граница од додатоци1000 mg дневноNIH, САД

Недостиг на витамин Е кај здрави луѓе е редок. Почесто се јавува кај болести при кои е нарушена апсорпцијата на мастите; тогаш внесот го одредува лекар. Референтните вредности ги објавува EFSA.

Форми на витамин Е на етикетите

Во листата на состојки ретко пишува само „витамин Е“. Почесто стои точното име на соединението, а по него може да се препознае потеклото.

  • D-алфа-токоферол – природниот облик, добиен од растителни масла;
  • DL-алфа-токоферол – синтетски облик, мешавина од повеќе просторни варијанти на истата молекула;
  • токоферил ацетат – токоферол врзан со оцетна киселина; оваа форма е постабилна на воздух и светлина, па често се користи во капсули и таблети;
  • мешани токофероли – комбинација од алфа, бета, гама и делта облик.

Што значи mg α-TE

Бидејќи формите немаат иста активност, количината се изразува во милиграми алфа-токоферол еквивалент (mg α-TE). Така 10 mg α-TE значат иста витаминска активност, без оглед дали потекнуваат од природна или од синтетска форма. Процентот од ХРВ се пресметува токму од оваа вредност.

На што да внимавате кај додатоците со витамин Е?

Количините блиску до референтната вредност се сметаат за вообичаен дел од исхраната. Внимание бараат високите дози, од неколку стотини милиграми дневно, кои се земаат само по совет од лекар.

  • ако пиете лекови против згрутчување на крвта, за секој додаток со витамин Е прво прашајте го лекарот;
  • пред операција или стоматолошки зафат кажете кои додатоци ги земате;
  • ако сте на онколошка терапија, не почнувајте со антиоксиданси без договор со онкологот;
  • не собирајте повеќе производи со ист витамин без да ги пресметате количините.

Витамин Е во составот на Pro Caps

Во Pro Caps една капсула содржи 10 mg α-TE витамин Е во облик на DL-алфа-токоферил ацетат, што е 83 % од ХРВ. Се зема една капсула дневно, меѓу оброците, па дневниот внес од производот е ист со количината во капсулата.

Витаминот Е е во друштво на 15 mg цинк, за кој исто така важи тврдењето за заштита на клетките од оксидативен стрес, и на 60 mg сув екстракт од семки од тиква. Целата декларација е на страницата Pro Caps состав.

Производи од каталогот што ја содржат оваа состојка

Прашања и одговори

Дали е подобар природниот или синтетскиот витамин Е?

Природниот облик има нешто поголема активност по милиграм, но на етикетите количината е изразена во mg α-TE, со што разликата е веќе пресметана. Десет милиграми α-TE значат иста активност кај двете форми.

Зошто на етикетата на Pro Caps пишува токоферил ацетат?

Тоа е стабилна форма на витаминот Е што добро го поднесува чувањето во капсула. Во организмот од неа се ослободува алфа-токоферол.

Колку е 83 % ХРВ?

Тоа се 10 mg α-TE во однос на референтната вредност од 12 mg. Остатокот лесно се внесува со храната, на пример со лажица сончогледово масло или грст бадеми.

Може ли доволно витамин Е да се внесе само со исхрана?

Да, кај повеќето луѓе со разновидна исхрана што вклучува растителни масла, јаткасти плодови, семки и зелен зеленчук. Додатоците ја дополнуваат исхраната, не ја заменуваат.

Дали витаминот Е влијае на простатата?

Одобреното тврдење во ЕУ се однесува само на заштитата на клетките од оксидативен стрес. Истражувањата за витаминот Е и простатата дале мешани резултати, па не му припишуваме такво дејство. За промените на жлездата прочитајте го водичот за простата.

Кога е најдобро да се земе капсулата?

Следете го упатството на пакувањето. За Pro Caps продавачот наведува една капсула дневно, меѓу оброците, без пречекорување на препорачаната дневна доза.

Извори

  1. Википедија: Витамин Е
  2. NIH Office of Dietary Supplements: Vitamin E – Fact Sheet for Consumers
  3. Wikipedia: Tocopherol
  4. European Commission: EU register of health claims
  5. Commission Regulation (EU) No 432/2012 – list of permitted health claims
  6. EFSA: Dietary reference values

Текстот го подготви редакцијата на ProCaps360 врз основа на наведените извори. Не го заменува советот од лекар.

Pro Caps

Pro Caps: нарачајте со плаќање при достава

Оставете име и телефон, операторот на продавачот ве повикува и ги потврдува нарачката и доставата.

Нарачај Pro Caps · 2.400 ден. →