Цинк (Zn): што прави во организмот и колку ви треба

Цинкот е есенцијален минерал што телото не го создава и не го складира во големи резерви, па мора секој ден да го внесува со храната. Според регистарот на здравствени тврдења на ЕУ, цинкот придонесува за нормална плодност и репродукција и за одржување на нормално ниво на тестостерон во крвта. Референтната дневна вредност за возрасни е 10 mg.

Цинк како минерал – состојка на додатоците во исхраната за мажи

Што е цинк?

Цинкот (хемиски симбол Zn, латински *zincum*) е метал што во човечкото тело се наоѓа во многу мали количини, вкупно два до четири грама. Спаѓа во таканаречените микроелементи: потребни се само неколку милиграми дневно, но без нив не можат да функционираат стотици ензими. Општите податоци за елементот се собрани во статијата за цинк на Википедија.

Според информативниот лист на американскиот NIH, цинк има во клетките на целото тело. Телото го користи за создавање белковини и ДНК, за работата на имунолошкиот систем, за заздравување на раните и за сетилата за вкус и мирис. На етикетите на додатоците го среќавате како цинк оксид, цинк цитрат, цинк глуконат или цинк бисглицинат.

Што вели регистарот на ЕУ за цинкот?

За витамините и минералите во Европската Унија смеат да се користат само здравствените тврдења одобрени со Регулативата (ЕУ) бр. 432/2012. Според регистарот на здравствени тврдења на ЕУ, за цинкот важат, меѓу другите, следниве формулации:

  • цинкот придонесува за нормална плодност и репродукција;
  • цинкот придонесува за одржување на нормално ниво на тестостерон во крвта;
  • цинкот придонесува за заштита на клетките од оксидативен стрес;
  • цинкот придонесува за нормална функција на имунолошкиот систем;
  • цинкот придонесува за нормална синтеза на протеини.

Овие реченици ги пренесуваме верно, во превод од регистарот на ЕУ. Тие се однесуваат на минералот цинк, а не на определен производ, и не опишуваат терапија на болест.

Зошто цинкот често се спомнува кај машкото здравје?

Причината е во распоредот на цинкот во телото. Како што наведува Википедија во статијата за цинкот во биологијата, простатата е меѓу ткивата со највисока концентрација на цинк, а со цинк е богата и семената течност. Тоа се совпаѓа со двете одобрени тврдења за плодноста и за тестостеронот.

Оттука и интересот на мажите во зрелите години: со возраста исхраната често станува поеднолична, а внесот на месо и морска храна се намалува. Истражувањата за тоа дали дополнителниот цинк влијае на тегобите со простатата дале мешани резултати и доказите се ограничени, па ние се држиме до формулациите од регистарот. За самата жлезда и за промените со годините прочитајте го водичот за простата.

Во која храна има најмногу цинк?

Најбогати извори се намирниците од животинско потекло, од кои цинкот и полесно се апсорбира. Според NIH, добри извори се:

  • остриги и друга морска храна – ракови, школки;
  • црвено месо – јунешко, јагнешко, свинско;
  • живина, особено потемното месо;
  • јајца, сирење и други млечни производи;
  • мешунки – грав, леќа, наут;
  • јаткасти плодови и семки, меѓу нив и семките од тиква;
  • интегрални житарки и леб од цело зрно.

Зошто апсорпцијата не е секогаш иста

Житарките и мешунките содржат фитати, природни соединенија што го врзуваат цинкот и ја намалуваат неговата апсорпција. Затоа луѓето што не јадат месо треба да внимаваат на разновидноста. Киснењето на гравот пред варење и лебот со квасец го ублажуваат овој ефект.

Намирници богати со цинк – морска храна, месо, семки и јаткасти плодови

Колку цинк е потребно дневно?

Бројките се разликуваат според тоа кој ги објавува и за која цел. Референтната вредност на етикетите во ЕУ е една за сите возрасни, а препораките на здравствените институции се поделени по пол и возраст.

МеркаКоличинаИзвор
Хранлива референтна вредност (ХРВ) на етикетите10 mg дневноРегулатива (ЕУ) бр. 1169/2011
Препорачан внес за возрасни мажи11 mg дневноNIH, САД
Препорачан внес за возрасни жени8 mg дневноNIH, САД
Горна граница од сите извори25 mg дневноEFSA, ЕУ
Горна граница од сите извори40 mg дневноNIH, САД

Горната граница е најголемиот дневен внес од храна и додатоци заедно за кој не се очекуваат несакани ефекти при долготрајна употреба. Вредностите ги објавуваат EFSA и NIH.

Кој почесто има понизок внес на цинк?

Изразен недостиг е редок кај луѓе со разновидна исхрана. NIH издвојува неколку групи кај кои внесот или апсорпцијата почесто се пониски:

  • вегетаријанци и вегани, поради фитатите во растителната храна;
  • луѓе со болести на цревата или по операции на желудникот и цревата;
  • постари лица со намален апетит и еднолична исхрана;
  • луѓе што долго и прекумерно пијат алкохол.

Како се проверува

Знаците на недостиг, како ослабен вкус, бавно заздравување на раните или чести инфекции, не се специфични. Дали навистина имате недостиг проценува лекар, врз основа на исхраната и на лабораториските наоди.

Чинија со разновидна храна – месо, мешунки и зеленчук како извори на цинк

На што да внимавате кога земате цинк?

Цинкот во препорачаните количини добро се поднесува. Претерано високите дози, особено на празен желудник, можат да предизвикаат гадење, болка во стомакот и главоболка. Долготрајниот внес над горната граница може да го намали нивото на бакар во организмот.

  • не комбинирајте повеќе производи со цинк без да ги соберете количините;
  • ако пиете антибиотици од групата хинолони или тетрациклини, земајте го цинкот со неколку часа растојание, по договор со лекарот или фармацевтот;
  • ако земате лекови за ревматоиден артритис или диуретици, прашајте го лекарот пред да почнете;
  • држете се до дневната доза наведена на пакувањето.

Како цинкот се наведува на етикетите

Во табелата со активни состојки стои количината на елементарен цинк во милиграми и процентот од ХРВ. Во листата на состојки е наведено соединението, на пример цинк оксид. Двете информации се однесуваат на истата состојка, само гледана од два агли.

Во Pro Caps една капсула содржи 15 mg цинк во облик на цинк оксид, што е 150 % од ХРВ. Се зема една капсула дневно, меѓу оброците. Таа количина е под горната граница на EFSA, а другите две активни состојки и помошните материи се опишани на страницата Pro Caps состав. Како се читаат останатите ознаки објаснуваме во речникот на состојки.

Производи од каталогот што ја содржат оваа состојка

Прашања и одговори

Кога е најдобро да се зема цинк – со храна или без?

Тоа зависи од производот, па следете го упатството на пакувањето. За Pro Caps продавачот наведува една капсула дневно, меѓу оброците. Ако на празен желудник чувствувате гадење, посоветувајте се со фармацевт.

Дали 15 mg цинк дневно е многу?

Тоа е 150 % од референтната вредност на етикетите (10 mg) и е под горната граница од 25 mg дневно што ја наведува EFSA за вкупниот внес. Важно е да не земате истовремено и други додатоци со цинк без да ги соберете количините.

Која форма на цинк е на етикетата на Pro Caps?

Цинк оксид. Количината од 15 mg се однесува на самиот цинк, а не на целото соединение, па лесно се споредува со други производи.

Може ли доволно цинк да се внесе само со храна?

Да, со разновидна исхрана што вклучува месо, риба, јајца, млечни производи, мешунки и семки. Додатоците се дополнување на исхраната, а не нејзина замена.

Дали цинкот е терапија за проблеми со простатата?

Не. Цинкот е хранлива материја, а одобрените тврдења се однесуваат на нормални функции на организмот. Тегобите при мокрење ги проценува уролог, а терапијата ја одредува лекар.

Смее ли цинкот да се зема заедно со витамин Е?

Да, двете состојки често се комбинираат во ист производ. Витаминот Е, според регистарот на ЕУ, придонесува за заштита на клетките од оксидативен стрес; повеќе на страницата за витамин Е.

Извори

  1. Википедија: Цинк
  2. NIH Office of Dietary Supplements: Zinc – Fact Sheet for Consumers
  3. Wikipedia: Zinc in biology
  4. European Commission: EU register of health claims
  5. Commission Regulation (EU) No 432/2012 – list of permitted health claims
  6. EFSA: Dietary reference values

Текстот го подготви редакцијата на ProCaps360 врз основа на наведените извори. Не го заменува советот од лекар.

Pro Caps

Pro Caps: нарачајте со плаќање при достава

Оставете име и телефон, операторот на продавачот ве повикува и ги потврдува нарачката и доставата.

Нарачај Pro Caps · 2.400 ден. →